//-->
 

 

 

Hayaller...

DIYARBAKIR ILI SEHRI DIYARBAKIR BELEDIYESI KENTI LICE ILCESI TARIHI TARIHCESI RESIMLER FOTOGRAFLAR

              -Lice-

İdari Durum


İlçe, 1042 yılında Antak merkezine bağlı bir köydü. 1071 yılında Türkler’in eline geçti. 1515 yılında da Osmanlı Egemenliğine girdi. Antak merkezine bağlı bir köy iken daha sonra ilçe merkezi oldu. Diyarbakır sancağına bağlandı. Bucak olarakta Hani, Lice’ye bağlandı. 1900’de yayınlanan bir salname ile Keraz (Kocaköy) de bucak olarak bağlandı. Bu durum 1924’e dek sürdü. 
Çok eski bir yerleşim yeri olan Lice'de Belediye 1867 yılında kurulmuştur. 
14 mahalle muhtarlığı, 56 köy ve bunlara bağlı 106 mezra ve 15 kom olmak üzere 177 yerleşim birimlerinden ibarettir.

 

 

Kaymakamlık Makamı ve bağlı İlçe Yazı İşleri Müdürlüğü, Adliye, Nüfus Müdürlüğü, Sivil Savunma Memurluğu, Malmüdürlüğü, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Tapu Sicil Müdürlüğü, Müftülük ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Hükümet Konağı'nda diğer daire müdürlükleri ise kendilerine ait binalarda hizmet vermektedir.




 

 

Lice Tarihi


Lice bölgesinde çok eski tarihlerde yerleşik hayatın başladığı bilinmektedir. Lice’deki Asur kitabeleri M.Ö.7000’li dönemlerdeki arkeolojik bakır çağı son Neolitik döneme tanıklık etmektedir.

 

            Yörede M.Ö. 3000’lere ilişkin ilk bilgiler Hurri – Mitanni halkına dayanmaktadır. M.Ö. 14. Yüzyıl sonlarında Hurri – Mitanni egemenliğine son veren Asurlular oldu. Frig akınları Asur devletini zayıflatınca, yerel prensler öz yerlerinin sahibi oldu. Bu döneme ait belgelerin azlığı nedeniyle bu prenslikler hakkındaki bilgiler azdır. Nirbi Prensliği’nin Lice ve Hani yörelerinde hüküm sürdüğünü Asur ve Urartu kaynaklarından öğreniyoruz. Bu dönemden sonra Lice’de çeşitli medeniyetler hakim olmuşsa da Lice daha çok Asur hakimiyetinde olmuştur. Daha sonra bölgede sırasıyla Med, Pers, Makedon, Partlar ve Roma hâkimiyeti sürmüştür. Lice M.S 622 – 639 yılları arasında Bizans ( Doğu Roma ) hâkimiyetine girmiştir.

           

 Halife Hz. Ömer zamanında Lyaz Bin Ganem ve Halid Bin Velid komutasındaki ordular Bizans’la savaşarak tüm Diyarbakır ve ilçelerini ele geçirdiler. Hz. Ali ile Muaviye arasında yaşanan Sıffin Savaşından sonra “Hakem Olayı” ile Muaviye halife seçilince Emevi devleti kuruldu. Böylece tüm El-Cezire (Mezopotamya) ve Diyarbakır, Emevi devletine bağlanmış oldu. Emevilerin yıkılmasından sonra bölge Abbasi’lerin eline geçti. Abbasi’ler sürekli olarak Bizans’la savaşması sonucu zayıfladı ve bölge Mervaniler’in hâkimiyetine geçti. Mervaniler döneminde Lice ve Diyarbakır en sakin yıllarını yaşadı. Mervaniler’den sonra Lice ve Diyarbakır Büyük Selçukluların hâkimiyetine geçti. Bölge Melik Şah’ın ölümüne kadar Büyük Selçuklu denetiminde kaldı. Melik Şah’ın ölümünden sonra büyük bir otorite boşluğu yaşandı. O sırada Suriye’de yaşayan Melik Şah’ın kardeşi Tutuş kendi hükümdarlığını ilan etti. Tutuş 1098 yılında haçlılarla girdiği savaş sonrası ölünce bölge 1121 yılına kadar Ahlatşahlıların elinde kaldı. 1121 yılından sonra bölge Mardin Artukluları ile Hasankeyf Artukluları arasında el değiştirdi. 1222 yılında Diyarbakır ve çevresindeki tüm kaleler İlhanlılar tarafından yağmalanmış ve bir süre sonra Eyyubi hâkimiyetine geçmiştir. Bundan sonra bölge Eyyubi Anadolu Selçuklu savaşlarına sahne oldu. Bölge 1259–1302 yılları arasında Anadolu Selçuklu Devletine bağlı kaldı.

              

İlhanlı hükümdarı Gazan Han (1259-1304) II. Suriye seferi sırasında Diyarbakır ve bölgesini Mardin Artuklularına bıraktı. Böylece bölgede İlhanlılara bağlı bir Artuklu yönetimi tekrar başlamış oldu. Bundan sonra yerel amirler tarafından yönetilmeye başlanan Atak (Lice) Meyafarikin, Amid kaleleri bu durumlarını 1390’lı yıllara kadar korudu. 1394’te Timur Diyarbakır’ı kuşatarak aldı. Timur daha sonra bölgenin yönetimini Kara Yülük Osman’a bıraktı. Böylelikle yöre 1401’de Akkoyunlu yönetimine girdi. Safavi’ler 1502’de Şurur Savaşı’nda Akkoyunluları yendikten sonra ülkenin her yanına hâkim oldu. Ancak çeşitli iç isyanlar olmaya devam etti.

               

 Bu durum 1517 yılında Osmanlı İmparatorluğu’nun bölgeye hâkim olmasına kadar devam etti. Bunca savaştan sonra Lice ve Diyarbakır Osmanlı İmparatorluğu’nun hâkimiyetine girerek belli bir istikrar yakalamıştır.

                

 1517 yılında Osmanlı egemenliğine giren Lice bu sırada önemli bir yerleşim yeri olup Atak sancağına bağlıydı. Bundan sonra giderek önem kazanmaya başlayan Lice 1871 yılında ilk defa Diyarbakır’a bağlı bir ilçe konumuna gelmiştir. Genç, Hani ve Kulp Lice’nin bucakları olarak görülmüştür.1890’da da Kocaköy Lice’ye bucak olarak bağlanmıştır. 20 Nisan 1924 tarihli Teşkilat-ı Esasiye kanununun 89. maddesi sancakları kaldırmış ve idari taksimat vilayet, kaza, nahiye ve köy şeklinde tespit edilmiştir. Bu konuma dayanılarak Lice, Diyarbakır iline bağlı bir ilçe olmuştur. İlçe 6 Eylül 1975 yılında büyük bir deprem felaketi geçirmiştir. 2367 kişi hayatını kaybetmiş, ilçe merkezi tümüyle hasar gördüğü için dağın aşağı tarafına yeniden inşa edilmiştir. Yine aynı depremde yaklaşık 35 köyde birçok can kaybı ve ağır hasar meydana gelmiştir. 

 

 

                         LİCE ADININ KÖKENİ 

 

 

            Diyarbakır’ın en eski tarihe sahip ilçelerinden biri olan “Lice”nin adına ilk kez Asur kaynaklarında rastlanmaktadır. Bu kaynaklara göre bölge “ŞİRİŞA” olarak adlandırılmakta idi. Kaynaklarda; “ 1. Tiglatpileser ( M. Ö. 1116-1090) Asur kralı olunca, Diyarbakır ve yöresini egemenliği altına almak amacıyla bu yöredeki yerel prensliklere saldırdı. Yöre halkı ŞİRİŞA bölgesine çekildi. Ancak kral, ŞİRİŞA yöresine gelerek buraya sığınanları ortadan kaldırdı”. şeklinde geçer.

 

 

 

            Görüldüğü gibi bu sıralarda yöre ŞİRİŞA olarak adlandırılmaktadır. “Lice” adının ne zaman kullanılmaya başlandığı bilinmemekle birlikte “Holuris” ten geldiği sanılmaktadır. Holuris, İllirisis, İlice ve daha sonra Lice biçiminde değişmiştir.

 

 

 

            Osmanlı Devleti’nin 1540 ve 1564 yılı tahrir defterlerine göre “Ilıca”, “Atak” (Entax ) sancağına bağlı bir köydür. Holuris, İllirisis ve daha sonra İlice veya Lice ile Ilıca arasındaki benzerlik hemen göze çarpmaktadır. “Ilıca” sözcüğünün Osmanlıca yazılmış tahrir defterlerinden transkripsiyonu ( çevirisi ) sırasında yanlış okunmuş olması ihtimali yüksektir. Çünkü “Ilıca” sözcüğü aynı zamanda “İlice veya Lice” şeklinde de okunabilir.

 

 

 

            Yukarıdaki bilgiler ışığında bugünkü Lice yöresinin eskiden ŞİRİŞA olarak adlandırıldığı, Lice isminin de Holuris’ten gelerek daha sonra İllirisis, İlice ve nihayetinde Lice şeklini alarak günümüze kadar geldiği söylenebilir.  

  LİCE’YE HÂKİM OLAN MEDENİYETLER  
    • Hurr-i Mitanni Egemenliği
    • Birinci Asur Egemenliği
    • Prenslikler Dönemi
    • İkinci Asur Egemenliği
    • Bi-Zamani Krallığı
    • Üçüncü Asur Egemenliği
    • Urartu Egemenliği
    • Yörede Son Asur Egemenliği
    • Med Egemenliği
    • Makedon Egemenliği
    • Part Egemenliği ve Büyük Tigran Dönemi
    • Part-Roma-Sasani-Bizans Dönemi
    • Emeviler
    • Abbasiler
    • Büyük Selçuklular
    • Suriye Selçukluları
    • Ahlatşahlar
    • Artuklular
    • Eyyubiler
    • İlhanlılar
    • Akkoyunlular
    • Osmanlı İmparatorluğu
 



Nüfus Durumu


Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2008 Nüfus Sayımı Sonuçları''nı açıkladı.Buna göre, ülkemiz nüfusu 2008 yılı sonu itibariyle binde 13,1'lik artışla 71 milyon 517 bin 100 kişiye çıktı. TÜİK verilerine göre, nüfusun yüzde 75'i il ve ilçe merkezlerinde yaşıyor. İl ve ilçe merkezlerinde ikamet eden nüfus 53 milyon 611 bin 723 kişi, belde ve köylerde yaşayanlar ise 17 milyon 905 bin 377 kişi olarak hesaplandı. Sonuçalar göre, İlçemiz nüfusu ilçe merkezi: 12.111, köyleirn nüfusları: 19.140 olmak üzere Toplam: 31.251 oldu. Geçen yıla göre İlçe Merkezi  1007 azalırken Köyler Nüfusu 1698 arttı.. Toplamda ise İlçe Nüfusu 2007 yılı sonuçlarına göre 691 arttı.
 
.                        2007 Ylı          2008 Yılı
Merkez          13.118            12.111
Köy nüfusu  17.442             19.140
Toplam        30.560              31.251

 KÖY NÜFUSLARI:
 
  Merkez Bucağı

  Köy              Toplam       Erkek        Kadın  
 
 Damar              18            10             8  
 Daralan          423           210           213  
 Dernek        1.068           542           526  
 Ecemiş           295           136           159  
 Güçlü                31            18            13  
 Güldiken         390           208           182  
 Gürbeyli          204           104           100  
 Hedik                 89            50            39  
 Kılıçlı                292           153           139  
 Kıpçak              812           409           403  
 Kutlu                 153            81            72  
 Örtülü                  72            44            28  
 Saydamlı            87            43            44  
 Sığınak             360           186           174  
 Şenlik                  93            55            38  
 Tepe                  240           128           112  
 Türeli                 163            86            77  
 Ulucak               102            53            49  
 Üçdamlar      1.364           713           651  
 Yalımlı               163            89            74  
 Yamaçlı               48            18            30  
 Yorulmaz             35            22            13  
 Yünlüce             367           190           177  
 Zümrüt           1.154           597           557  
 Serin                  129            69            60  
 Duru                1.016           514           502  
 Ergin                  126            69            57  
 Kıyı                     460           220           240  
 Tuzla                 123            74            49  
 Yaprak               572           294           278  
 Kıralan               422           225           197  
 
 
 Bucak toplamı   13.881   7.170   6.711  
     
Kayacık Bucağı 

  Köy              Toplam       Erkek        Kadın  
Savat               329           152           177  
 Bağlan           337           171           166  
 Çağdaş            76            44            32  
 Çavundur       260           120           140  
 Dolunay          445           204           241  
 Esenler          353           164           189  
 Gökçe             554           277           277  
 Kabakaya      342           177           165  
 Ortaç              164            79            85  
 Oyuklu        1.001           457           544  
 Yalaza           222           121           101  
 Ziyaret           647           316           331  
 Dibek            132            70            62  
 Uçarlı            397           204           193  
 
Bucak toplamı   5.259   2.556   2.703 

TOPLAM:          19.140  9.726    9.414